W Valletcie znajduje się wiele muzeów i obiektów historycznych udostępnionych do zwiedzania. Są to zarówno typowe placówki muzealne, jak i zabytkowe budowle architektoniczne pełniące funkcję muzeów. Do najważniejszych należą: MUŻA – The National Community Art Museum, czyli narodowe muzeum sztuki Malty mieszczące się w zabytkowym Auberge d’Italie; National Museum of Archaeology – muzeum archeologiczne prezentujące prehistoryczne dzieje wyspy i kulturę megalityczną; St John’s Co-Cathedral Museum – muzeum przy konkatedrze św. Jana, znane przede wszystkim z dzieł Caravaggia i wyjątkowego wystroju barokowego; Fort St Elmo and the National War Museum – muzeum poświęcone historii militarnej Malty; a także Malta Postal Museum, prezentujące dzieje komunikacji pocztowej i filatelistyki.
Sala wystawowa w MUŻA w Valletcie, fot. Marek Sikorski
Każda z tych instytucji posiada wyjątkową wartość historyczną i artystyczną, jednak zwiedzanie maltańskich muzeów bardzo często rozpoczyna się właśnie od Narodowego Muzeum Sztuki MUŻA. Należy ono dziś do najważniejszych instytucji kulturalnych Malty. Sama nazwa muzeum ma znaczenie symboliczne – maltańskie słowo „muża” oznacza inspirację, a jednocześnie stanowi skrót od „Mużew Nazzjonali tal-Arti”, czyli Narodowego Muzeum Sztuki.
Sala wystawowa w MUŻA w Valletcie, fot. Marek Sikorski
Historia muzeum sięga 7 maja 1974 roku, kiedy otwarto pierwszą siedzibę narodowej galerii sztuki w Admiralty House – XVIII-wiecznym pałacu będącym dawną rezydencją dowódcy brytyjskiej Floty Śródziemnomorskiej. Od początku muzeum gromadziło dzieła artystów maltańskich i zagranicznych, reprezentujących najważniejsze nurty sztuki europejskiej. W 2018 roku kolekcję przeniesiono do historycznego Auberge d’Italie, czyli Zajazdu Włoskiego – jednego z najważniejszych budynków Valletty.
Sala wystawowa w MUŻA w Valletcie, fot. Marek Sikorski
Dzieje obecnej siedziby MUŻA są ściśle związane z historią Zakonu Maltańskiego. Auberge d’Italie został przejęty przez włoską „langue” Zakonu 28 kwietnia 1576 roku. Budynek pełnił funkcję reprezentacyjnej siedziby włoskich rycerzy zakonu św. Jana. Pierwszy etap budowy ukończono w 1580 roku, a w kolejnych dekadach obiekt był systematycznie rozbudowywany i modernizowany. W 1593 roku prowadzono prace nad monumentalną fasadą od strony Merchants Street, zaś w 1629 roku urządzono plac znany dziś jako Pjazza de Valette.
Sala wystawowa w MUŻA w Valletcie, fot. Marek Sikorski
Auberge d’Italie odegrał również ważną rolę w historii kultury Malty. W 1631 roku wystawiono tu pierwszą operę w dziejach wyspy. Przedstawienia odbywały się zwłaszcza podczas uroczystości karnawałowych, co świadczy o znaczeniu budynku jako centrum życia artystycznego Valletty. W drugiej połowie XVII wieku przeprowadzono szeroko zakrojone prace modernizacyjne, prawdopodobnie finansowane przez wielkiego mistrza Gregoria Carafę. Fasada została ozdobiona jego popiersiem według projektu francuskiego artysty Raymonda La Fagè’a.
"Chrzest Chrystusa", Matia Preti, MUŻA w Valletcie, fot. Marek Sikorski
Po zajęciu Malty przez wojska Napoleona w 1798 roku Auberge d’Italie przekształcono w budynek administracyjny. W okresie brytyjskim mieściły się tu różne instytucje państwowe, a także pracownia malarza Giuseppe Hyzlera. W 1920 roku polityk Enrico Mizzi zaproponował utworzenie w budynku muzeum narodowego. Pomysł zrealizowano dwa lata później, otwierając Museum of Valletta prezentujące zbiory archeologiczne, artystyczne i przyrodnicze.
Zbiory ceramiki, MUŻA w Valletcie, fot. Marek Sikorski
Podczas II wojny światowej Auberge d’Italie doznał poważnych zniszczeń. W 1942 roku budynek został dwukrotnie trafiony bombami, a część zbiorów uległa zniszczeniu. Po wojnie obiekt wykorzystywano między innymi jako siedzibę sądów, poczty i ministerstwa turystyki. Dopiero w XXI wieku podjęto decyzję o przywróceniu mu funkcji muzealnej. Gruntowna restauracja zakończyła się w 2018 roku, kiedy budynek dostosowano do potrzeb nowoczesnego muzeum narodowego.
Zbiory MUŻA należą do najcenniejszych na Malcie. Ich podstawę stworzył w latach 20. XX wieku pierwszy kurator sztuk pięknych Vincenzo Bonello, który nabywał dzieła zarówno na rynku lokalnym, jak i w Londynie oraz we Włoszech. Dzięki temu muzeum zgromadziło imponującą kolekcję sztuki europejskiej.
"Św. Jan Chrzciciel", Matia Preti, MUŻA w Valletcie, fot. Marek Sikorski
Szczególne miejsce zajmują dzieła Mattia Pretiego – wybitnego malarza włoskiego baroku i rycerza Zakonu Maltańskiego. Artysta uczestniczył w dekoracji konkatedry św. Jana w Valletcie, a jego obrazy stanowią jedną z największych atrakcji MUŻA. Muzeum posiada również cenne prace Guido Reniego, Valentina de Boulogne’a, Jusepe de Ribery, Matthiasa Stomera, Carla Maratty i Bernardo Strozziego. Kolekcję uzupełniają obrazy artystów holenderskich, francuskich i brytyjskich, a także dzieła średniowiecznych i renesansowych mistrzów włoskich.
Konkatedra pw. św. Jana Chrzciciela w Valletcie, obraz olejny, MUŻA w Valletcie, fot. Marek Sikorski
Ważną częścią zbiorów są również dzieła maltańskich twórców, między innymi rzeźbiarzy Melchiorre Cafy i Antonio Sciortina. Muzeum słynie także z kolekcji pejzaży przedstawiających Grand Harbour i okolice Valletty. Szczególną wartość mają akwarele Williama Turnera. Obok nich prezentowane są prace Edwarda Leara, Louisa Ducrosa oraz różnych artystów maltańskich.
W muzeum znajdują się również zbiory poświęcone dziejom Zakonu Joannitów, w tym portrety wielkich mistrzów oraz przykłady dawnego rzemiosła artystycznego.
"Śmierć Abla", Lazzaro Pisani, 1885 r., MUŻA w Valletcie, fot. Marek Sikorski
MUŻA jest jao instytucja kultury miejscem, w którym historia Malty spotyka się ze sztuką europejską. Zabytkowy Auberge d’Italie i zgromadzone w nim dzieła tworzą opowieść o dziejach kultury wyspy – od czasów Zakonu Maltańskiego po współczesność.
Muzeum to, podobnie jak wiele innych instytucji muzealnych na Malcie, zarządzane jest przez Heritage Malta – państwową agencję odpowiedzialną za ochronę zabytków, muzeów i dziedzictwa kulturowego kraju.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz