Pomnik Ofiar II Wojny Światowej w Valletcie

 Pomnik Ofiar II Wojny Światowej w Valletcie, fot. Marek Sikorski

Mieszkańcy Malty oraz wojska brytyjskie w tym inni alianci dzielnie się bronili a ich bohaterstwo zostało uznane nadaniem największego brytyjskiego odznaczenia - Krzyża św. Jerzego przez króla Jerzego VI. Pamięć o tej tragedii wojennej oraz jubileusz pięćdziesięciolecia nadania tego odznaczenia zainspirowały ufundowanie pomnika Siege Bell War Memorial (Pomnik - Dzwon Oblężenia).

Jest to jeden z największych pomników europejskich upamiętniających ofiary bestialstwa Niemców z czasów II wojny światowej. Pomnik, z 1992 roku, został zaprojektowany przez Michaela Sandle'a, znanego rzeźbiarza i powstał z inicjatywy George Cross Island Association dla upamiętnienia 50. rocznicy zakończenia niemieckiego oblężenia oraz nadania orderu św. Jerzego Malcie.

Znajduje sie on przy obrzeżu Wielkiego Portu w Valletcie, na bastionie św. Krzysztofa, tuż na przeciwko Dolnych Ogrodów Barrakka. Jest to budowla na planie centralnym. Pod względem formy architektonicznej nawiązuje do antycznych świątyń i grobowców zwanych "tolosami", symbolizujących wieczność i pamięć, ale też nawiązuje do nowożytnych pomników i kaplic grobowych na planie centralnym oraz pomników neoklasycystycznych o tym samym symbolicznym znaczeniu. Tu mamy jednak do czynienia z surową formą architektoniczną - z dziesięcioma kolumnami o kwadratowym przekroju, zwieńczonych kopula - symbolem chwały. Wewnątrz zaś umieszczono olbrzymi dzwon z brązu, odlany 10 lutego 1992 roku przez największego ludwisarza na świecie, Johna Taylora w Loughborough w Anglii. Na jego na płaszczu przedstawiono wizerunek Matki Boskiej w płomieniach - symbol cierpienia, a z drugiej strony wizerunek Krzyża św. Jerzego. Tym przedstawieniom towarzyszy inskrypcja będąca parafrazą Psalmu 140, 8 (139,8) :"Obumbrasti Super Caput Meum In Die Belli MCMXL – MCMXLIII” (tłum. „Osłoniłeś moją głowę w dniach walki 1940-1943).

 Schody do tego pomnika opatrzono tablicami pamiątkowymi, m.in. odnoszącymi się do nadania odznaczenia św. Jerzego oraz wspominającymi o odsłonięciu przeprowadzonym w obecności królowej Elżbiety II w 1992 roku.

Temu pomnikowi towarzyszy jeszcze druga część, a mianowicie umieszczona na kamiennym postumencie, dużych rozmiarów, leżąca figura osoby zmarłej okrytej całunem. Jest to rzeźba z brązu , dużych rozmiarów, która ma upamiętnić tysiące ofiar niemieckiego bestialstwa, zarówno osób cywilnych jak i żołnierzy, w tym marynarzy. O tym wszystkim ma przypominać światu bicie dzwonu, każdego dnia, zawsze w południe.

Pomnik Ofiar II Wojny Światowej w Valletcie

 Valletta przeżyła trzy wielkie tragedie: pierwszą było Wielkie Oblężenie w 1565 roku, drugą okupacja francuska pod dowództwem Napoleona Bonaparte w latach 1798-1800 oraz tragiczne bombardowania w czasie drugiej wojny światowej ze strony Włoch i Niemiec w latach 1940-1942. Wtedy ze względu na strategiczne znaczenie wyspy przeprowadzono przeszło 3 tysiące nalotów , które doprowadziły do ludobójczej tragedii, bo zginęło około 7 tys. mieszkańców i żołnierzy (w obronie Malty poległo także 13 też Polaków - marynarzy okrętu "Kujawiak"). Zniszczono też i to nieodwracalnie wiele dóbr kultury ( np. Operę Królewską w Valletcie).

Mieszkańcy Malty oraz wojska brytyjskie w tym inni alianci dzielnie sie bronili a ich bohaterstwo zostało uznane nadaniem największego brytyjskiego odznaczenia - Krzyża św. Jerzego przez króla Jerzego VI. Pamięć o tej tragedii wojennej oraz jubileusz 50 - lecia nadania tego odznaczenia zainspirowały ufundowanie pomnika Siege Bell War Memorial (Pomnik - Dzwon Oblężenia).

Jest to jeden z największych pomników europejskich upamiętniających ofiary bestialstwa Niemców z czasów II wojny światowej. Pomnik, z 1992 roku, został zaprojektowany przez Michaela Sandle'a, znanego rzeźbiarza i powstał z inicjatywy George Cross Island Association dla upamiętnienia 50. rocznicy zakończenia niemieckiego oblężenia oraz nadania orderu św. Jerzego Malcie.

                           Pomnik Ofiar II Wojny Światowej w Valletcie, fot. Marek Sikorski

Znajduje sie on przy obrzeżu Wielkiego Portu w Valletcie, na bastionie św. Krzysztofa, tuż na przeciwko Dolnych Ogrodów Barrakka. Jest to budowla na planie centralnym. Pod względem formy architektonicznej nawiązuje do antycznych świątyń i grobowców zwanych "tolosami", symbolizujących wieczność i pamięć, ale też nawiązuje do nowożytnych pomników i kaplic grobowych na planie centralnym oraz pomników neoklasycystycznych o tym samym symbolicznym znaczeniu. Tu mamy jednak do czynienia z surową formą architektoniczną - z dziesięcioma kolumnami o kwadratowym przekroju, zwieńczonych kopula - symbolem chwały. Wewnątrz zaś umieszczono olbrzymi dzwon z brązu, odlany 10 lutego 1992 roku przez największego ludwisarza na świecie, Johna Taylora w Loughborough w Anglii. Na jego na płaszczu przedstawiono wizerunek Matki Boskiej w płomieniach - symbol cierpienia, a z drugiej strony wizerunek Krzyża św. Jerzego. Tym przedstawieniom towarzyszy inskrypcja będąca parafrazą Psalmu 140, 8 (139,8) :"Obumbrasti Super Caput Meum In Die Belli MCMXL – MCMXLIII” (tłum. „Osłoniłeś moją głowę w dniach walki 1940-1943).

 Schody do tego pomnika opatrzono tablicami pamiątkowymi, m.in. odnoszącymi sie do nadania odznaczenia św. Jerzego oraz wspominającymi o odsłonięciu przeprowadzonym w obecności królowej Elżbiety II w 1992 roku.

Temu pomnikowi towarzyszy jeszcze druga część, a mianowicie umieszczona na kamiennym postumencie, dużych rozmiarów, leżąca figura osoby zmarłej okrytej całunem. Jest to rzeźba z brązu , dużych rozmiarów, która ma upamiętnić tysiące ofiar niemieckiego bestialstwa, zarówno osób cywilnych jak i żołnierzy, w tym marynarzy. O tym wszystkim ma przypominać światu bicie dzwonu, każdego dnia, zawsze w południe.

"Pomnik Siódmego Czerwca" w Valletcie

 W Valletcie spotykamy bardzo dużo pomników upamiętniających wydarzenia historyczne oraz postacie świata polityki i kultury. Niektóre z nich mają znaczącą rangę, gdyż ich fundacja połączona jest z narodowymi i państwowymi obchodami uroczystości upamiętniających wydarzenia z dziejów Malty. Takim wydarzeniem upamiętnionym ufundowaniem pomnika jest Sette Giugno („Siódmy Czerwca”) – jedno z pięciu świąt narodowych Malty. Dotyczy ono upamiętnienia krwawych protestów z 7 czerwca 1919 roku. Wydarzenie to jest uważane za kluczowy krok w walce o niepodległość wyspy spod brytyjskiego panowania.

Głównym powodem buntu był drastyczny wzrost kosztów życia po I wojnie światowej, w tym wysokie ceny chleba, oraz żądania Maltańczyków dotyczące przyznania im większej autonomii politycznej.

Podczas demonstracji w Valletcie wojska brytyjskie otworzyły ogień do tłumu. W wyniku starć zginęło czterech Maltańczyków (Lorenzo Dyer, Giuseppe Bajada, Emmanuele Attard oraz Guglielmo Savona), którzy dziś są czczeni jako męczennicy narodowi.

Co roku 7 czerwca na Malcie odbywają się oficjalne uroczystości państwowe pod Pomnikiem Sette Giugno na Placu Pałacowym w Valletcie. Jest to dzień wolny od pracy, poświęcony refleksji nad walką o samostanowienie narodu.

Pomnik Sette Giugno w Valletcie – hołd dla ofiar zamieszek z 1919 roku – znajduje się w samym sercu stolicy Malty, na placu św. Jerzego (St. George’s Square), bezpośrednio przed Pałacem Wielkiego Mistrza. Został uroczyście odsłonięty 7 czerwca 1986 roku.

"Pomnik 7 czerwca" w Valletcie, fot. Marek Sikorski

Jest to dużych rozmiarów rzeźba z brązu, przedstawiająca sześć postaci z nagimi torsami. Dwie postacie stoją wyprostowane, trzymając maltańską flagę, co symbolizuje triumf narodowego ducha. Pozostałe cztery postacie ukazane są w dramatycznych pozach, sugerujących męczeńską śmierć od kul brytyjskich żołnierzy.

Przez pewien czas pomnik znajdował się w Ogrodach Hastings, jednak w 2016 roku powrócił na swoje pierwotne miejsce, czyli na plac św. Jerzego.

Twórcą tego pomnika był Anton Agius (1933–2008), nazywany maltańskim „rzeźbiarzem narodowym”. Stworzył wiele pomników, które charakteryzują się dynamicznymi, ekspresyjnymi formami, często nawiązującymi do walki o wolność i godność Maltańczyków.

Jego najważniejsze dzieła poza pomnikiem Sette Giugno to Pomnik Robotników (Workers' Memorial) w Msidzie z 1980 roku, Pomnik Wolności (Freedom Monument) w Birgu (Vittoriosa), upamiętniający 31 marca 1979 roku, kiedy to ostatnie wojska brytyjskie opuściły Maltę, oraz Pomnik Dun Mikiela Xerri i Towarzyszy w Valletcie, na Placu Niepodległości (Independence Square), upamiętniający egzekucję maltańskich patriotów przez Francuzów w 1799 roku. Do jego realizacji należy także pomnik maltańskiego filozofa, dziennikarza i socjalisty Manwela Dimecha w Valletcie, przed Pałacem Kastylijskim (Auberge de Castille), pomnik „ojca języka maltańskiego” Mikiela Antona Vassallego w Żebbuġ oraz słynny pomnik Wielkiego Oblężenia z 1565 roku, znajdujący się w pobliżu konkatedry pw. św. Jana Chrzciciela w Valletcie.

Agius był artystą wszechstronnym – oprócz monumentów z brązu tworzył rzeźby w drewnie oliwnym, ceramikę, a nawet projektował maltańskie znaczki pocztowe. Jego prace można zobaczyć również w wielu kościołach, m.in. w Sliemie.