Pomnik św. Pawła w Valletcie na Malcie

Pomnik św. Pawła w Valletcie na Malcie, fot. Marek Sikorski

.

Święty Paweł – Patron i Symbol Malty

Malta jako kraj jest nierozerwalnie związana z postacią św. Pawła Apostoła, zarówno w wymiarze religijnym, jak i państwowym. Święty ten jest głównym patronem wyspy, a najważniejsze poświęcone mu święto – Dzień Rozbicia Okrętu św. Pawła (Feast of St. Paul's Shipwreck) – obchodzone 10 lutego, ma status święta narodowego i jest dniem wolnym od pracy.

Wszystko to za sprawą biblijnej opowieści zawartej w "Dziejach Apostolskich", opisującej skutki tragicznego rozbicia się statku u wybrzeży wyspy w 60 r. n.e. Na pokładzie jednostki znajdował się św. Paweł, a samo wydarzenie tak opisuje Biblia:

„Po ocaleniu dowiedzieliśmy się, że wyspa nazywa się Malta. Tubylcy okazywali nam niespotykaną życzliwość; rozpalili ognisko i zgromadzili nas wszystkich przy nim, bo zaczął padać deszcz i zrobiło się zimno. Kiedy Paweł nazbierał wielką naręcz chrustu i nałożył do ognia, żmija, która wypełzła na skutek gorąca, uczepiła się jego ręki. Gdy tubylcy zobaczyli gada wiszącego u jego ręki, mówili jeden do drugiego: «Ten człowiek jest na pewno mordercą, bo choć wyszedł cało z morza, bogini zemsty nie pozwala mu żyć». On jednak strząsnął gada w ogień i nic nie ucierpiał. Tamci spodziewali się, że opuchnie albo nagle padnie trupem. Lecz gdy długo czekali i widzieli, że nie stało mu się nic złego, zmieniwszy zdanie mówili, że jest bogiem” (Dz 28, 1-6).

Święty Paweł spędził na Malcie trzy miesiące. W tym czasie nauczał, dokonywał cudów (m.in. uzdrowił ojca rzymskiego namiestnika Publiusza), ale był również więziony.

Na wyspie znajdziemy wiele pamiątek i miejsc kultu związanych z jego pobytem. Najważniejszym świadectwem religijnym jest kościół rozbitka św. Pawła w Valletcie, w którym obok barokowych obrazów znajduje się relikwiarz z kośćmi przedramienia Świętego oraz fragment kolumny, na której – według tradycji – został ścięty w Rzymie. Innym istotnym miejscem jest Grota św. Pawła w Rabacie, gdzie Apostoł miał być więziony i nad którą wznosi się barokowa bazylika.

Jednym z najnowszych dowodów wielowiekowej tradycji jest pomnik św. Pawła Apostoła Rozbitka w Valletcie. Monument stoi w pobliżu nabrzeża (rejon East Street / Lvant, niedaleko Dolnych Ogrodów Barrakka), co podkreśla związek Świętego z morzem i jego przybyciem na wyspę. Autorem dzieła jest maltański artysta Jennings Falzon (ur. 1986 r.). Pomnik odsłonięto w 2024 roku jako upamiętnienie wizyty papieża Franciszka na Malcie w 2022 roku.

Kompozycja składa się z kamiennego cokołu z inskrypcjami w językach maltańskim i angielskim oraz brązowej figury przedstawiającej św. Pawła. W jednej dłoni trzyma on wiązki chrustu, u jego stóp buchają płomienie, a drugą rękę oplata żmija. Scena ta bezpośrednio nawiązuje do opisu z Dziejów Apostolskich (Dz 28, 1-6).

Przedstawiona w rzeźbie historia z jadowitą żmiją i ogniem ma głębokie znaczenie teologiczne. Żmija symbolizuje zło, które zostaje pokonane przez ogień – znak silnej wiary i mocy zwalczania nieprzyjaciela, co stanowi istotę nauczania św. Pawła. Sam fakt rozpalenia ognia na wyspie jest symbolem początku nowej epoki – chrześcijaństwa, którego Malta stała się bastionem w basenie Morza Śródziemnego.