Sekret pomnika „Les Gavroches” w Valletcie

 

W Górnych Ogrodach Barraka w Valletcie (malt.: Il-Barrakka ta' Fuq ) znajduje się rzeźba „Les Gavroches”. W rzeczywistości jest to kopia z 2000 roku słynnej rzeźby Antonio Sciortino (1879-1947), znanego maltańskiego rzeźbiarza, wykonanej w 1904 roku.

"Les Gavroches", rzeźba Antonio Sciortino, 1904 r.,

Narodowe Muzeum Sztuk Pięknych w Valletcie, fot. Marek Sikorski

Oryginał tej rzeźby został przeniesiony do Narodowego Muzeum Sztuk Pięknych w Valletcie ze względu na ochronę i zabezpieczenie. Rzeźba przedstawia trójkę dzieci - ulicznych urwisów i nawiązuje do fikcyjnej postaci Gavroche, bohatera rewolucji 1832 roku, z powieści „Nędznicy” Wiktora Hugo. Nie jest to pomnik Gavroche z tej powieści, lecz wizerunek dzieci zwanych ulicznymi urwisami – to wymaga podkreślenia, czyli tzw. „Les Gavroches” – małych bojowników o wolność. Dlatego na cokole jest wyraźnie napisane „Les Gavroches” a nie Gavroche.

"Les Gavroches", kopia rzeźby Antonio Sciortino, 2000 r., Górne Ogrody Barraka w Valletcie, ilustracja z domeny publicznej: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Malta_-_Valletta_-_Pjazza_Kastilja_-_Upper_Barrakka_Gardens_-_Les_Cavroches_03_ies.jpg

Antonio Sciortino ukończył rzeźbę „Les Gavroches” w 1904, kiedy to mieszkał w Rzymie. Rzeźbę wystawiano publicznie w Rzymie i w Paryżu. Ostatecznie została zakupiona przez Society of Arts, Manufacturers and Commerce, za cenę 120 funtów i w 1907 roku stowarzyszenie to przekazało ją do Valletty. Na cokole rzeźby znajduje się napis upamiętniający jej przekazanie: „LES GAVROCHES/

BY THE MALTESE SCULPTOR / ANTONIO SCIORTINO / PRESENTED TO THE GOVERNMENT / BY/ THE SOCIETYOF ARTS. MANUFACTURES AND COMMERCE /1907”

(tłum.: „ LES GAVROCHES/ PRZEZ MALTAŃSKIEGO RZEŹBIARZA / ANTONIO SCIORTINO / PRZEKAZANE RZĄDOWI / PRZEZ / STOWARZYSZENIE SZTUK, PRZEMYSŁU I HANDLU /1907”.

Cokół pomnika "Les Gavroches", Górne Ogrody Barraka w Valletcie, ilustracja z domeny publicznej: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Malta_-_Valletta_-_Pjazza_Kastilja_-_Upper_Barrakka_Gardens_-_Les_Cavroches_01_ies.jpg

W czasie II wojny światowej dzieło to zostało usunięte z Ogrodów Barraka w celu zabezpieczenia przed działaniami wojennymi, a po wojnie wróciło na swoje dawne miejsce.

16 stycznia 1951 premier George Borg Olivier podczas podarował księżniczce Elżbiecie (późniejszej królowej Elżbiecie II) mały wykonany z brązu model „Les Gavroches”, wykonany przez Antonio Sciortino.
Wizerunek tej rzeźby pojawił się na monetach maltańskich i na monetach euro oraz na znaczku Poczty Maltańskiej.

Rzeźbę „Les Gavroches” uznaje się za najwybitniejsze dzieło Antonio Sciortino, którego twórczość i życie związane są z Włochami i z Maltą. Urodził się w Żebbuġ  i pod wielu latach pobytu we Włoszech wrócił do Valletty i od 1937 roku aż do śmierci pracował jako kurator w Muzeum Sztuk Pięknych.

Jego słynnym dziełem, jednym z kilku w Valletcie, jest Pomnik Wielkiego Oblężenia upamiętniający obronę Malty w 1565 roku  (stoi przed Sądem Sprawiedliwości). 
Dzieło to złożone jest z wizerunku trzech postaci symbolizujących Odwagę, Wiarę i Męstwo obrońców Valletty. Pomnik ten odsłonięto 8 maja 1927 roku. Wiele dzieł tego artysty jest zachowanych w zbiorach Narodowego Muzeum Sztuk Pięknych w Valletcie.